Category Archives: مقالات

حکمت عاشورا

دکتر غلامرضا اعوانی رئیس انجمن حکمت و فلسفه ایران   عاشورا، جایگاه عظیمی در تاریخ اسلام دارد. به عبارتی خوابی که حضرت ابراهیم(ع) دیدند که حضرت اسماعیل(ع) را به قربانگاه می‌برند، تعبیرش در امام حسین(ع) انجام شد و طبق نظر بعضی از مفسران آیاتی از قرآن به این معنی دلالت دارد؛ آنجایی که داستان حضرت […]

پدیدار شناسی ماه آدمیت(قمر بنی هاشم)

دکتر سید سلمان صفوی   آمــد آن عبــاس میـــر صـــــادقان / وان علمــــــدار سپــــاه عاشــــقان تف خورشید و تف عشق و عطش / هر سـه طاقت برده از آن ماه وش چشــم از جان و جهان بردوختـــه / از بـــرادر عاشقــــــی آموختـــــه هر که را باشـد حسین استاد عشق / لاجـــرم بـدهـد به کلـــی داد […]

دکتر سید حسین نصر: قلب مؤمن عرش خداوند رحمان است

مقاله حاضر از كتاب راه‏هايى به‏سوى قلب: تصوّف و شرق مسيحى[1] انتخاب و ترجمه شده است. اين كتاب در حقيقت مجموعه‏اى از مقالاتى بوده است كه گروهى از دين‏پژوهان و انديشمندان بزرگ جهان، در باب ابعاد عرفانى و نظرى اسلام، در همايشى در دانشگاه كاروليناى جنوبى[2] در اكتبر2001 ارائه كرده‏اند كه در سه بخش و يازده […]

گاندی و عدم خشونت

دکتر داریوش شایگان   گاندی با اینکه دوران تحصیلاتش را در رشتۀ وکالت در انگلستان به­پایان رساند، در عمق وجودش یک هندو بود و فردی وفادار به اصول و مبانی اخلاقی هند. او در فرهنگ کهنی پرورش یافت که اصول اخلاقی حاکم بر آن بر دو اصل استوار بود: یکی نظام طبقاتی، و دیگر چهار […]

مولوی و اخلاق زمانه

دکتر سید سلمان صفوی آکادمی مطالعات ایرانی لندن مقدمه: ‏ در فلسفه سیاسی قرن بیستم، نظریه عدالت جان رالز John Rawls (2002 م.) از اهمیت بسیار برخوردار است. رالز با تدوین نظریه عدالت خود تحت تأثير سنت کانت در کتاب “نظريه‏ای در باب‏ عدالت” (A Theory of Justice) (1971، 1999 م.) می­نویسد: “عدالت؛ اولین فضیلت […]

بچه های ما باید عاشق صلح و آرامش باشند

آیت الله دکتر مصطفی محقق داماد استاد حقوق دانشگاه شهید بهشتی   در بین فیلسوفان کانت را پدر صلح جهانی می دانند. دلیل این امر رساله ای است که کانت بنام صلح پایدار نگاشته است. این کتاب را این فیلسوف بزرگ بعد از حمله فرانسه به پروس و تحت تأثیر آن دوران تالیف کرده است […]

استقلال و توسعه علم‌محور

دکتر سيدسلمان صفوي  روز گذشته با ابلاغ سياست‌هاي كلي علم و فناوري از سوي رهبر معظم انقلاب، حركتي نو و دوران ساز و نويدبخش ايراني آباد و قوي در تاريخ انقلاب اسلامي ايران رقم خورد. اين ابلاغيه علمي كه در شش محور كلي تنظيم شده در صورت اجرايي شدن، خلأ بزرگي را در حوزه استقلال […]

نسبت میان آثار هنری و اندیشه‌های فلسفی چیست؟

دکتر محمدرضا بهشتی استاد فلسفه‌ دانشگاه تهران به نظر می‌رسد بین فلسفه و هنر، دو نسبت وجود دارد. در نسبت نخست، آثار هنری‌ای داریم که به منزله‌ی موضوع‌های دارای تفسیر و تأمل فلسفی هستند. اینجا آثار هنری می‌توانند به تفسیر، تأمل و مداقه‌ی فلسفی بپردازند. در واقع از این منظر آثار هنری زمینه‌ساز حرکت تفسیری […]

درباره نزول قرآن کریم

دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی عضو پیوسته فرهنگستان علوم «پیامبر(ص) انسانی است که جز خداوند، هیچ چیز نمی‌تواند او را احاطه کند. این عظمت را باید به معنای زمان انفسی در نظر گرفت و حد و مرزی برای آن قائل نشد و این تحفه و عنایتی بسیار عظیم است که خداوند در اواسط ماه مبارک رمضان […]

عالم وارث پيامبر(ص) است

دكتر غلامرضا اعواني ریس انجمن حکمت و فلسفه ایران     دين بايد وجه الهي داشته باشد و داراي جنبه اي باشد که از آن به جنبه «يد الحقي» تعبير مي کنند، يعني آن طرفي که طرف خداست، اصلا بدون خداوند معنايي نخواهد داشت. جنبه يدالحقي را «ولايت» مي گويند و ديني که جنبه يدالحقي […]

خرد گفت و گو

دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی استاد فلسفه دانشگاه تهران   تردیدی نمی‌توان داشت که در همه‌ی ادیان الهی و آموزه‌های مذهبی، انسان برتر از موجودات دیگر شناخته شده و افضل کائنات به شمار آمده است. به همین جهت بار تکلیف و مسئولیت سنگین آسمانی نیز بر دوش او نهاده شده است. شاعر عارف این مسئله‌ی اساسی […]

روايت سيد صادق حقيقت از فلسفه سياسي ملاصدرا در سومين جلسه از درسگفتارهاي فلسفه سياسي شيعه

فلسفه سياسي ملاصدرا درآمد:‌ صدرالدين محمد بن ابراهيم قوام شيرازي(درگذشته 1045 قمري) ملقب به ملاصدرا و صدرالمتالهين شيرازي را واپسين فيلسوف و حكيم در دايره فرهنگ و تمدن اسلامي خوانده اند كه واضع سومين و آخرين مكتب بزرگ فلسفه اسلامي است: حكمت متعاليه. از آن زمان تا دوران ما عمده كساني كه فلسفه اسلامي مي […]

تنهایی: واقعیت یا توهم؟

مصطفی ملکیان   بیست و چهارمین رستخیز ناگهان، نامی نشستی بود که روز دوشنبه در سالن ایوان شمس برگزار و از استقبال خوب مخاطبان برخوردار شد. عنوان این نشست «تنهایی: واقعیت یا توهم؟ تنهایی از نظرگاه مولانا» بود و از مصطفی ملکیان هم دعوت شده بود در این باب سخن بگوید. تنهایی پدیده و مفهومی است […]

دغدغه من اعتلای فرهنگ است

رضا داوری اردکانی رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران   برای کسی در سن و سال من طبیعی است که کار مطالعه و نوشتن روز به روز برایش دشوارتر شود مع­هذا چون این خلل و وقفه قدری ناگهانی بود، از خود پرسیدم که این دگرگونی احوال از کجا و چرا پیش آمده است؟ تأمل در […]