آکادمی مطالعات ایرانی لندن (LAIS)
آرش سنجابی
پس از رنسانس شعر فارسی در دهه بيست و تغيير چهره خسته، عبوس و عصا قورت داده شعر كلاسيك توسط نيما، گويی اینک با ظهور شاعران جوان و خوش آتيه‌ای همچون مهدی مظفری ساوجی، امواج تازه‌ای به صخره‌های خزه بسته دهه‌های پس از نيما دست می کشند. شاعرانی كه با حفظ ميراث پيشگامان و احترام به ساحت آن كلان شاعران، سعي در بازآفريني حداكثری ظرفيت‌های زبان فارسی دارند؛ آن هم با ساده‌ترين كلمات ممكن.
گفتمان اين دسته از شاعران، شكستن قالب شعر نيمايی از طريق موسيقی هجايی است. استقلال از سبک و سياق گذشتگان و گرويدن به زبانی شخصی‌تر. تأكيد بيشتر بر استعاره های كلامی و آزاد كردن ظرفيت‌های نهفته زبان. مخلوق تازه‌ای كه اينک با تعابير ساده‌تر و مضامينی نوتر، از تفسيرها و استعارات كليشه‌ای دوری می‌گزیند. اين گونه شعر را دوست دارم و به حق، مهدی مظفری ساوجی را فرزند خلف اين مسير می‌دانم. مظفری ساوجی در مجموعه بيمارستان، آزمون تازه‌ای برای خود برگزيده و به حق جاپايی محكم در ميان شاعران نسل تازه نوگرا يافته است. جايی كه در آن با فرديت بخشيدن به متون، گويی به مقابله با اشعار فله‌ای و زره بسته برخی از هم قطارانش برخاسته است. آنجا كه با تمركز بر غيرقابل اعتماد بودن راوی، خواننده را در فضای سيال واژه‌هايش يله می‌دهد و با فرار مداوم از معنای فرهنگ لغتی واژه‌ها، هر كلمه را در گستره‌ای بی مرز تكثير می‌كند:
هر شب
از خواب‌هايم
مردی بيرون می‌آيد
كه محكوم به حبس ابد بود
و هيچ وقت نتوانست فرار كند از خودش
مهدی مظفری ساوجی در سطح گزاره و واژه، دست به تجربه‌های تازه‌ای در حوزه شعر زده و از واژه‌های ملموس پيرامون، كاربردی دفرمه گرفته و گفتمان تازه‌ای خلق کرده است. او در مجموعه بيمارستان با عبور از وضعيت دلالت مندی عاريه و غير لازم، تأکید خود را بر زيبايی شناسی و توليد معنا، ايماژ، شكل و ضرب آهنگ‌ها نهاده است.
به تيک تاک ساعت ديواری
عادت كرده‌ام
مُرده‌اي كه سال‌هاست
در من
قدم مي زند
پروژه شعر متفاوت، يكي از مهم‌ترين دست اندازهای شاعران جوان ما در سال‌های اخير بوده است. مظفری ساوجی اگرچه خود نيز تلاش‌هايی در اين مسير داشته، اما آگاهانه تنه اصلی اين تفاوت را در گزاره‌هايی سالم و دستور زبانی درست بنا نهاده و واژه‌های منفعل را از قيد و بند زبان رسمي وارسته نموده تا پتانسيل تلمبار شده خود را در جان گزاره‌ها و سطرها آزاد كنند. (منظور از واژه‌هاي منفعل: از، اما، اگر، وقتي و …) . به همين دليل شعر او بيش از پيچيدگي، با بيدار كردن احساس و به كارگيري هوش، ذكاوت و مشاركت فعال خواننده سر و كار دارد. بدين‌گونه هوش و زیبایی شناسی خواننده شعر مهدی مظفری، توأمان به كار افتاده، كليد مي‌خورند. مظفری ساوجی در مجموعه شعر بيمارستان، هايكوواره‌های زيبايي دارد. آنجا كه به اقتصادی ترين شكل از واژه‌ها استفاده مي‌كند و طرح واره‌هايي كم‌نظير پيش روی خواننده می چيند. واژه‌هايي كه بسامد هندسی شعری در آنها كمتر شده و نرم‌تر و صميمي‌تر با خواننده ارتباط می گيرند و اينجاست كه متفاوت بودن شعر مهدی مظفری ساوجی در پارامترهايی از اين دست نیز مجال عرضه مي‌یابد.
بر كنده‌اي دودزده
كنار اجاق
جوانه‌ای كوچک
در كمپوزيسيون همين تابلوي ترسيم شده، دودزدگي، كنتراستی قوی در مقابل رنگ سبزِ جوانه‌ای است كه بر كُنده نشسته است. در عين حال اجاق هم مجازی قوی برای دودزدگي و عامليت مستقيم است. در پايان بايد گفت مجموعه شعر بيمارستان از بهترين مجموعه‌های شعری سال است که خواندن آن را به همه دوستداران شعر توصيه مي‌كنم. مجموعه شعر بیمارستان توسط نشر چشمه در بهار 1394 منتشر شده است.
كلمات كليدی: نیما, مهدی مظفری ساوجی، شعر امروز ايران، ادبيات فارسی، آرش سنجابی.
منبع: روزنامه اعتماد