کتاب «سلطان العارفین شیـخ صفـی­الـدین اردبیلی» منتشر شد.

آکادمی مطالعات ایرانی لندن – LAIS

در راستای ایران شناسی، کتاب «سلطان العارفین شیـخ صفـی­ الـدین اردبیلی»، اثر جدید عرفان پژوه معاصر مهوش­ السادات عـلوی در ۶۸۰ صفـحه با مقـدمـه سید سلمان صفوی از سوی انتشارات آکادمی مطالعات ایرانی لندن انتشار یافت. این کتاب در ده باب مشتمل بر ۴۵ فصل، نمایه آیات قرآن­حکیم، احادیث، اصطلاحات و مفاهیم و اماکن و سه نقاشی تاریخی از شیخ زاهد گیلانی، شیخ صفی الدین اردبیلی و سید صدرالدین صفوی تنظیم شده است.

2222784

 در کتاب خانم علوی، شجره، خرقه و نسب شیخ صفی الدین اردبیلی(۶۵۰-۷۳۵)، تفاسیر شیخ صفی الدین بر آیات قرآن، احادیث، روایات، اشعار عرفایی نظیر سنایی،عطار، مولوی، کرمانی، اوحدی مراغه ای، فخرالدین عراقی، اصطلاحات و مفاهیم عرفانی، روابط شیخ صفی الدین با عرفا و اولیاءالله هم عصر و صاحب منصبان سیاسی و اجتماعی، کرامات و تعامل شیخ با اقشار مختلف مردم و علماء، اخلاق فردی و اجتماعی شیخ صفی الدین و مبانی طریقت صفویه بیان شده است.

در عصر سیطره کمیت برکیفیت، بازگشت به مفاهیم و تعالیم معنوی اسلام که در برخی از شخصیت­های تاریخی این مرز و بوم نظیر سهروردی، عطار، مولوی و حضرت شیخ صفی­الدین ­اردبیلی تجلی عینی یافته، ضرورتی اجتناب­ناپذیر است. کتاب «صفوهالصفا در ترجمه احوال و اقوال و کرامات شیخ صفی­الدین اسحاق ­اردبیلی» تألیف ابن ­بزاز اردبیلی، مولف قرن هشتم، مهم­ترین منبع شناخت زندگی و احوالات شیخ صفی­الدین­اردبیلی عارف بزرگ ایران و جهان اسلام است. این کتاب یکی از مهم­ترین منابع تاریخیِ فهم دقیق عرفان و تصوف وَ از اَسناد معتبر تاریخ اجتماعی ایران است.

 مؤلف کتاب «صفوه­الصفا»، درویش توکلی بن اسماعیل ملقب به ابن­ بزاز اردبیلی، از مریدان شیخ و معاصران شیخ صدرالدین ادام­الله­برکته فرزند و جانشین شیخ قدّس­الله­سرّه بوده که در قرن هشتم ه.ق. می­زیسته است.  تاریخ نسخه مزبور کتاب «صفوهالصفا» ۷۵۹ ه.ق  به چند سال پس از رحلت شیخ قدّس­الله­سرّه(۷۳۵) باز می­­گردد. این کتاب علاوه بر ارزش­های تاریخی – اجتماعی، یک سند برجسته در مورد تاریخ تصوف ایران و منبع قابل­اعتباری برای بررسی و تحقیق پیرامون زندگی­ شیخ صفی­الدین ­اردبیلی و دراویش معاصر ایشان است.

صفوه­الصفا هم­سنگ «اسرارالتوحید» و «مناقب­العارفین» است. اما نثر کهن (قرن هشتم) و حجم گسترده آن مانع ارتباط نسل جوان با این کتاب ارزشمند عرفان و تصوف اسلامی شده است. لذا در این تحقیق ارزشمند خانم علوی کوشش کرده است  تا بر اساس مدل تحقیقات مدرن ادبیات شکسپیر در بریتانیا، با حفظ مفاهیم و ساختار جملات، برای سهولت فهم مخاطبین جوان در این عصر، نثر کتاب در حد امکان ساده و روان و بر اساس نگارش امروز باشد. از سوی دیگر بر اساس سبک تحقیقاتی دکتر محمدرضا شفیعی­کدکنی در برگزیده «اسرارالتوحید» ابوسعید ابوالخیر (آن­ سوی حرف و صوت «گزیده اسرارالتوحید»، انتشارات سخن، تهران ۱۳۸۸) در کتاب سلطان العارفین، بخش تعلیقات، شرح مختصری در باره فرزندان و اخلاف شیخ صفی­الدین، مقبره متبرکه شیخ قدّس­الله­سرّه وَ همچنین اولیای متصوفه مذکور در متن بیان شده است. در اثر استاد شفیعی­کدکنی معانی کلمات و اصطلاحت کلیدی مشکل در بخش تعلیقات ذکر شده، اما در این تحقیق برای تسهیل فهم خوانندگان، این مهم در متن کتاب صورت گرفته است. ترجمه آیات، احادیث و عبارات عربی وَ منابع احادیث به صورت پاورقی وَ آدرس آیات و منابع اشعار در متن ذکر شده است. در این تحقیق، بخش­های غیرضروری و حکایات مشابه به پیشنهاد دکتر شهرام پازوکی حذف شده، تا خوانندگان جوان به سهولت با منش و روش رحمانی شیخ صفی­الدین اردبیلی؛ اسوه عرفان پویا، اجتماعی و تمدن­ساز ایران آشنا شوند.

این تحقیق بر اساس نسخه معتبر خطی صفوهالصفا (نسخه دیوان هند، شماره ۱۰۹۸، تحریر سال۷۵۹ ه.ق)، تألیف درویش توکلی بن اسماعیل (ابن ­بزاز اردبیلی) به فیلم شماره ۲۵۶۳ در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انجام گرفته است.

نسخ خطی کتاب صفوه­الصفا در کتابخانه مجلس­شورای­اسلامی، کتابخانه ملی­ایران، کتابخانه ­مرکزی دانشگاه­ تهران، کتابخانه ­مرکزی دانشگاه ­تبریز، کتابخانه ملی­تبریز، کتابخانه دانشکده­ ادبیات دانشگاه­ تبریز، کتابخانه آستان قدس­رضوی، موزه بریتانیا، کتابخانه ایاصوفیه ­استانبول و کتابخانه سالتیکوف­ شجدرین ­لنینگراد نگه­داری می­شود.

تحقیق حاضر بر مبنای مطالب مذکور؛ گزارش احوالات، رفتار، کرامات و گفتار حضرت شیخ صفی­الدین­اردبیلی قدّس­الله­سرّه، عارفِ تمدن­ساز ایرانی و پدر معنوی استقلال ایران­زمین، بر اساس منبع معتبر با نثری روان در چارچوب ادبیات عرفانی برای نسل امروز تنظیم شده است.

این کتاب برای ایران شناسان، دانشجویان رشته های عرفان اسلامی، فرهنگ و تمدن اسلامی، خاورمیانه و قفقاز شناسی، تاریخ اندیشه ایرانی مفید است.

خانم مهوش السادات علوی مولف کتب مولانا خداوندگار طریقت عشق؛ آیت الله کاشانی و سیاست؛ اندیشه های عرفانی و سیر احوالات شیخ صفی الدین اردبیلی، زاهد نامه است. جدیدترین تالیف انگلیسی خانم مهوش السادات علوی “رمزگشایی مثنوی مولوی” (Decrypting Rumi’s Mathnawi, Book Two) است که با مقدمه پرفسور نصر در لندن در تابستان ۲۰۱۶ منتشر شده است.

مرکز پخش در ایران:
 
تلفن: ۲۲۸۶۹۲۱۷ – ۸۸۳۹۲۵۱۶ – ۸۸۹۹۲۹۶۱ 
ایمیل:chap.emruz@gmail.com 

فهرست مطالب:

 

* مقدمه سید سلمان صفوی

* دیباچه

* مقدمه مؤلف صفوهالصفا:

   فصل اول:  ذکر خبر نبوى صلوات الله علیه و آله و سلم بر ظهور شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه

   فصل دوم: ذکر خبر اولیاءالله قبل از ظهور سلطان­­المشایخ  و العارفین شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه 

*باب اول:

   فصل اول: ذکر نسب شیخ صفی­الدین قدّس­ الله ســرّه

   فصل دوم: ذکر کرامات وقت حمل شیخ صفــی­الدین قدس الله سـرّه

   فصل سوم: ذکر احوال وقت ولادت شیخ صفی­الدین قدّس­ســرّه

   فصل چهارم: ذکر احوال طفولیت شیخ صفی­الدین قدّس­ الله سـرّه

   فصل پنجم: ذکر احوال توفیق و طلب شیخ صفی­الدین قدس الله سـرّه

          نوم اول: ذکر توفیق یافتن شیخ صفی­الدین قدس الله سـرّه

          نوع دوم: ذکر طلب شیخ صفی­الدین قدّس­ الله سـرّه

   فصل ششم: ذکر وصال شیخ صفی­الدین قدس الله سـرّه به مرشد الاقطاب و العارفین شیخ زاهد گیلانی قدس الله روحه

    فصل هفتم: ذکر احوال شیخ صفی­الدین قدس­الله سـرّه در زمان شیخ زاهد ­قدس­الله­ روحه

    فصل هشتم: ذکر استخلاف شیخ زاهد قدس الله روحه به شیخ صفـی­الدین قدس الله سـرّه و اجازه توبـه و تلقین ذکر

    فصل نهم: ذکر شجره، خرقه و نسبت شیخ صفی­الدین قدس الله سرّه با پیامبر صلوات الله و سلامه علیه و آله

    فصل دهم: ذکر برخی از احوال و کرامات شیخ زاهد قدس الله روحه

           نوع اول: ذکر نسب و ابتدای احوال شیخ زاهد قدس الله روحه

          نوع دوم: ذکر برخی از کرامات شیخ زاهد قدس الله روحه

          تکملــه: ذکر برخی از کرامات شیخ زاهد قدس الله روحه که پس از وصول به حیات باقی

فصل یازدهم: ذکر ارشاد پیامبر صلـوات الله و سلامــه علیــه و آلـه، امت را به شیخ صفی­الدین قدس الله سره؛

در مناجات  صادقه “مَن رَانی فِی المَنامِ فَقَد رَانی فَاِنَّ الشَیطانَ لا یَتَمَثـَلُ بی

* باب دوم:

    فصل اول: ذکر کرامات شیخ صفی­الدین قدس الله سرّه در دریاها و گرداب­ها

    فصل دوم: ذکر کرامات شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه در نجات مردم در کو­هها، بیابان­ها، برف، مـه و …

   فصل سوم: ذکر کرامات شیخ صفى­الدین قدّس الله ­سرّه در نجات مردم از زندان، بیماری و دشمنان

* باب سوم:

    فصل اول: ذکر نظر لطف محض شیخ صفی­الدین قدّس­ الله سره   

    فصل دوم: ذکر کرامات شیخ صفى­الدّین قدّس­ الله سرّه ناشی از آزردگی خاطر

    فصل سوم: ذکر برخی از کرامات شیخ ­صفی­الدین قدّس­ الله سرّه؛ جامع لطف و آزردگی­خاطر

* باب چهارم:   

    فصل اول: ذکر تفاسیر شیخ صفی­الدین قدّس الله سرّه  بر آیات کلام الله حکیم

                 قسم اول: ذکر سؤال و جواب از شیخ صفی­الدین قدّس الله سرّه به روایت شیخ صدرالدین ادام الله برکاته    

                قسم دوم: ذکر فواید و تفاسیر شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه بر آیات کلام الله حکیم؛

                                به روایت شیخ صدرالدین ادام­الله برکته

    فصل دوم: ذکر تفاسیر شیخ صفى­الدّین قدّس الله سرّه بر چند حدیث نبوى صلـوات الله و سلامــه علیــه و آلـه

در قالب سؤال و جواب از شیخ قدّس الله سرّه

                 قسم اول:  ذکر تفاسیر شیخ قدّس الله سرّه بر احادیث نبوى صلـوات الله و سلامــه علیــه و آلــه

به روایت شیخ صدرالدین ادام الله برکات

قسم دوم: ذکر سؤال از شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه و بیان تفسیر در پاسخ؛

              به روایت شیخ صدرالدّین ادام الله برکته

    فصل سوم: ذکر تفاسیر شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه بر کلمات و عبارات مشایخ، به روایت شیخ صدرالدین ادام الله برکته

    فصل چهارم: ذکر تفاسیر شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه بر ابیات عرفانی؛ به روایت شیخ صدرالدین ادام الله برکته 

    فصل پنجم: ذکر کلمات مطلقه مشتمل بر نصایح و مناهی از شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه

    فصل ششم: ذکر برخى از کلمات منثور شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه؛ به روایت شیخ صدرالدین ادام الله برکته

* باب پنجم:

    فصل اول: ذکر احوال جـــنّ

    فصل دوم: ذکر کرامات شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه در باب حیوانات 

    فصل سوم: ذکر کرامات شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه در باب غیرحیوانات

* باب ششم:

    فصل اول: ذکر سماع و وجد شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه

    فصل دوم[۱]: اشعاری از شیخ صفى­الدین قدّس اللّه سرّه  

* باب هفتم:

    فصل اول: ذکر اخبار شیخ صفی­الدین قدّس الله سرّه از ضمایر مردم

    فصل دوم: ذکر کرامات شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه

    فصل سوم: ذکر کرامات و مکاشفات شیخ صفى­الدین قدّس اللّه سرّه در باب احوال اموات 

    فصل چهارم: ذکر کرامات شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه؛ در رابطه با آثار قــدم شیخ قدّس الله سرّه  

    فصل پنجم: ذکر کرامات متفرقه شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه

* باب هشتم:

    فصل ­اول: ذکر متابعت شیخ صفی­الدین قدّس الله سرّه از پیامبر صلــوات الله و سلامــه علیــه و آلـه

    فصل دوم: ذکر مذهب شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه

    فصل سوم: ذکر مجاهدات شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه

    فصل چهارم: ذکر ریاضت­های شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه

    فصل پنجم: ذکر فراست شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه

    فصل ششم: ذکر اجابت دعاى شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه  

    فصل هفتم: ذکر خلوت و اوصاف خلوت شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه

    فصل هشتم: ذکر تقوی و زهد شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه

    فصل نهم: ذکر آداب کلام شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه 

    فصل دهم: ذکر تواضع و وقار شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه

    فصل یازدهم: ذکر حلم و حیاى شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه 

    فصل دوازدهم: ذکر توکل شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه   

    فصل سیزدهم: ذکر قناعت شیخ صفى­الدین قدّس اللّه سرّه

    فصل چهاردهم: ذکر یقین شیخ صفى­الدین قدّس اللّه سرّه 

    فصل پانزدهم: ذکر استقامت شیخ صفى­الدین قدّس اللّه سرّه 

    فصل شانزدهم: ذکر صبر شیخ صفى­الدین قدّس اللّه سرّه 

    فصل هفدهم: ذکر شکر شیخ صفى­الدین قدّس اللّه سرّه

    فصل هجدهم: ذکر قیام شب و تقسیم اوقات روز شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه 

    فصل نوزدهم: ذکر سخاوت و سماحت شیخ صفى­الدین قدّس اللّه سرّه 

    فصل بیستم: ذکر هیبت شیخ صفى­الدین قدّس اللّه سرّه

    فصل بیست و یکم: ذکر علـوّ همّت شیخ صفى­الدین قدّس اللّه سرّه 

    فصل بیست و دوم: ذکر وفاى شیخ صفى­الدین قدّس اللّه سرّه 

    فصل بیست و سوم: ذکر صفاى شیخ صفى­الدین قدّس اللّه سرّه 

    فصل بیست و چهارم: ذکر خُلق شیخ صفى­الدین قدّس اللّه سرّه   

    فصل بیست و پنجم: ذکر ترک تکلّف شیخ صفى­الدین قدّس اللّه سرّه  

    فصل بیست و ششم: ذکر حُسن صورت ظاهر شیخ صفى­الدّین قدّس الله سرّه 

    فصل بیست و هفتم: ذکر سماع هواتف الهى توسط شیخ صفى­الدین قدّس اللّه سرّه  

* باب نهم:

    فصل اول: ذکر بیماری شیخ صفی­الدین قدّس الله سرّه    

    فصل دوم: ذکر رحلت شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه به حیات باقى

* باب دهم:

    فصل اول: ذکر ظهور کرامات شیخ صفی­الدین قدّس الله سرّه به واسطه واقعه­ها

    فصل دوم: ذکر کرامات ظهور یافته پس از رحلت شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه وَ مشاهده صفت شیخ  قدّس الله سرّه

    فصل سوم: ذکر کرامات ظهور یافته پس از رحلت  شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه به حیات باقی

* باب یازدهم:

   فصل اول : ذکر عظمت معنوى شیخ صفی­الدین قدّس الله سرّه؛ مشاهده شده توسط ارباب باطن از طریق مکاشفه یا در واقعه

    فصل دوم: ذکر عظمت ظاهرى شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه از مشاهدات خلایق

    فصل سوم: ذکر برخى از خلفاى جهانگیر و مریدان شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه ‌

* باب دوازدهم:

    فصل اول: ذکر برخى از خلفاى عظام شیخ صفی­الدین قدّس الله سرّه و بیان کرامت آنها رحمهالله علیهم اجمعین

    فصل دوم: ذکر برخى از خلفای جزء و سایر مریدان شیخ صفى­الدین قدّس الله سرّه  و بیان کرامات آنها رحمهالله علیهم اجمعین

* خاتمه کتاب

  • تعلــیقات

فصل اول: ذکر احوال اجداد و فرزندان بزرگوار شیخ قدّس­الله­سرّه                                        

فصل دوم: مجموعه مقبره متبرکه شیخ قدّس­الله­سرّه                                                               

فصل سوم: ذکر اولیای متصوفه

  • منابع

 

* نمایه آیات

* نمایه احادیث

* نمایه اعلام

* نمایه اماکن

* نمایه عمومی

[۱] . شیخ حسین فرزند شیخ زاهد گیلانی، سلسله التسب صفویه (نسب نامه پادشاهان با عظمت صفوی)، برلین، ۱۳۴۳، صص ۲۹  – ۳۵٫

کلمات کلیدی: شیخ صفی الدین اردبیلی، عرفان، اسلام، ایران، مهوش السادات علوی، سید سلمان صفوی.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.